Prinsjesdag 2026 en later selecteren

Prinsjesdag 2026 leverde goed nieuws op voor het onderwijs, want vanaf 2027 ontvangen basisscholen, scholen voor gespecialiseerd onderwijs en middelbare scholen structureel ruim € 500 miljoen per jaar voor basisvaardigheden, wat neerkomt op minimaal € 206 per leerling bovenop de reguliere bekostiging. Scholen hoeven daarvoor niet langer jaarlijks subsidie aan te vragen, waardoor ze eindelijk met langetermijnplannen kunnen gaan werken in plaats van van jaar tot jaar te moeten improviseren. Daarnaast komt er structureel € 121 miljoen extra voor het programma School en Omgeving, dat leerlingen extra leer en ontwikkeltijd geeft, en daarmee groeit het bereik van dit programma van 175.000 naar 245.000 leerlingen.

Talent niet onbenut laten

De reden die het kabinet daarvoor geeft is dat we moeten voorkomen dat we talent onbenut laten. Het idee dat een kind tijd nodig heeft om zich te ontwikkelen, dat lezen, schrijven en rekenen zich niet in een paar maanden laten inhalen, en dat je daarom structureel moet blijven investeren in ontwikkeling, is precies het uitgangspunt van Laterselecteren.nu. Wie erkent dat leerlingen verschillend tempo hebben en dat je daar als overheid blijvend geld en tijd in moet steken, erkent daarmee eigenlijk ook dat één meetmoment op je elfde of twaalfde nooit het volledige beeld van een kind kan geven.

Het meetmoment blijft bestaan

En toch blijft dat meetmoment gewoon bestaan. Terwijl het kabinet extra ontwikkeltijd geeft aan de ene kant, houdt het aan de andere kant vast aan een selectiesysteem dat leerlingen al op zeer jonge leeftijd in een vaste richting plaatst, nog voordat al die extra investeringen in basisvaardigheden en ontwikkeltijd hun werk hebben kunnen doen. Juist de kinderen voor wie deze miljoenen bedoeld zijn, de kinderen die wat later op stoom komen, lopen zo het risico dat het selectiemoment al achter de rug is voordat hun ontwikkeling goed op gang is gekomen.

Investering en selectiemoment moeten in lijn zijn

Deze extra miljoenen voor basisvaardigheden en ontwikkeltijd kunnen daarom pas hun volledige waarde bewijzen als ze de kans krijgen om daadwerkelijk effect te hebben, en dat lukt alleen als kinderen niet halverwege dat traject al definitief worden ingedeeld. Zolang het selectiemoment vroeg in de basisschool blijft liggen, bestaat het risico dat een deel van deze investering te laat komt voor de leerlingen die er het meest bij gebaat zijn. Het zou daarom goed zijn als het kabinet, nu het zoveel geld en aandacht besteedt aan het ontwikkelen van talent, ook serieus kijkt naar het moment waarop we dat talent vastleggen. Pas als investering in ontwikkeling en het moment van selecteren met elkaar in lijn zijn, kunnen we echt spreken van een onderwijssysteem dat ieder kind de kans geeft die het verdient.