Wetenschappelijke inzichten over later selecteren
Wat zegt de wetenschap over vroeg selecteren?
In Nederland vindt de selectie van leerlingen voor het vervolgonderwijs relatief vroeg plaats. Wat daar de gevolgen van zijn voor leerlingen, de samenleving als geheel en de economie op de lange termijn is uitgebreid onderzocht door nationale- en internationale wetenschappers- vaak onderwijskundigen, sociologen of economen.
Op deze pagina vindt u een overzicht van wetenschappelijke publicaties, rapporten, artikelen en documentaires die inzicht geven in deze effecten.
Drie perspectieven op later selecteren
Als het gaat om later selecteren, dan kom je binnen het wetenschappelijk onderzoek vaak drie perspectieven tegen. Die van het indididu, de samenleving en de economie.
Het perspectief van de leerling
Veel onderzoeken laten zien dat het vroeg selecteren van leerlingen grote gevolgen kan hebben voor hun schoolloopbaan. Het hangt bijvoorbeeld samen met hun kansen om terecht te komen op een niveau waar ze zich goed kunnen ontwikkelen, met zelfvertrouwen, met hun motivatie en hun welzijn. Met name leerlingen met een minder voorspelbaar leerpotentieel of met een minder kansrijke achtergrond hebben hier last van, zo blijkt. Om te kijken wat er zou moeten gebeuren om de talenten van deze leerlingen beter uit de verf te laten komen, wordt er onderzoek gedaan naar de effecten van gemengde brugklassen en latere niveaudifferentiatie.
Het perspectief van kansengelijkheid en samenleving
Vanuit maatschappelijk oogpunt staat de vraag centraal in hoeverre het onderwijssysteem bijdraagt aan gelijke kansen. Wetenschappelijke onderzoeken laten zien dat vroege selectie samen kan hangen met grotere onderwijsongelijkheid en een sterkere sociale scheiding. Internationale vergelijkingen maken duidelijk dat landen die later selecteren vaak beter in staat zijn de sociaal economische verschillen tussen leerlingen te verkleinen, zonder dat dit ten koste gaat van het gemiddelde prestatieniveau.
Het economisch perspectief
Economen hebben onderzocht wat de langetermijneffecten zijn van vroege en late selectie op arbeidsmarktuitkomsten, productiviteit en economische groei. Deze studies kijken onder andere naar opleidingsniveau, inkomen en maatschappelijke opbrengsten. Een belangrijk terugkerend thema is de vraag of vroeg selecteren efficiënt is, of dat later selecteren leidt tot een betere benutting van menselijk kapitaal.
Publicaties
Hieronder vind je artikelen met wetenschappelijke inzichten over, al dan niet vroege, selectie in het onderwijs. De geselecteerde bronnen bieden empirisch onderzoek, internationale vergelijkingen, analyses van langetermijneffecten en reflecties op beleid.
Waarom worden kinderen in Nederland al ruim zeventig jaar op hun twaalfde geselecteerd voor vervolgonderwijs?
De ontwikkeling van een kind verloopt niet lineair
Stapelen in het voortgezet onderwijs
Onderwijsgeschiedenis & kansengelijkheid | Onderwijsmuseum
Verwacht méér van kinderen die te maken hebben met kansenongelijkheid, niet minder.
Differentiatie tussen klassen in het voortgezet onderwijs
Verschil in schooladvies tussen jongens en meiden
Ongelijke leerprestaties zijn een opdracht aan onderwijsbeleid
Biedt vroege selectie echt voordelen voor leerlingen?
