Is het terecht dat de Staat torenhoge boetes oplegt aan scholen die weigeren de doorstroomtoets af te nemen?  

Op vrijdag 2 oktober 2026 behandelde de Raad van State een zaak van de schoolbesturen SaKS en Spaarnesant. Een aantal scholen van deze besturen nam de doorstroomtoets niet af bij leerlingen van wie de ouders daar bezwaar tegen hadden. Dat gold voor meer dan tachtig procent van de ouders. De besturen hadden de Inspectie hier vooraf zelf over geïnformeerd.

De Inspectie stelde vast dat de scholen goed functioneerden, maar dat zij de wet overtraden. Op advies van de Inspectie kregen de besturen een spoedaanwijzing met een hoge boete in het vooruitzicht. Daarop maakten alle leerlingen de toets alsnog. Bij de Raad van State willen de besturen nu laten toetsen of dit middel proportioneel was. Volgens hen is een spoedaanwijzing bedoeld voor wanbeheer, en daarvan was geen sprake.

In een interview licht Anne Bruggeman, voorzitter van het College van Bestuur van SaKS, haar bezwaren toe. Selectie op twaalfjarige leeftijd is volgens haar te vroeg en vergroot kansenongelijkheid. Ook doet de toets geen recht aan de brede ontwikkeling van kinderen en leidt het gebruik ervan als kwaliteitsmaatstaf tot perverse prikkels. Ze pleit voor later selecteren en een grotere stem voor ouders en leerlingen bij de schoolkeuze.