Over de schaduwzijde van de meritocratie: een route naar nieuwe waarden en verdiensten?
Door: Renske Valk en Luc Stevens
Het artikel bekritiseert het idee dat succes vooral afhangt van talent en hard werken. Dat klinkt eerlijk, maar het heeft donkere kanten in onze samenleving.
Hoe ontstaan winnaars en verliezers?
Sinds de jaren ’80 regeert de vrije markt: de overheid trekt zich terug en alles draait om concurreren. Sommigen klimmen op en doen het goed, maar anderen blijven achter. De kloof groeit in inkomen, gezondheid, kennis en geluk. Zo krijg je een elite van ‘insiders’ en een groep ‘outsiders’ die zich buitengesloten voelt.​
Waarom is dit oneerlijk?
Talent is aangeboren, je kiest je startpunt niet. Hard werken helpt niet altijd als je uit een moeilijke situatie komt. Belangrijke banen zoals in de zorg of schoonmaak worden onderbetaald. Onderwijs en wetenschap focussen te veel op meetbare prestaties, waardoor niet iedereen een eerlijke kans krijgt.​
Gevolgen voor democratie
Boeken zoals Diplomademocratie en De tirannie van verdienste waarschuwen: de politiek wordt een zaak van hoogopgeleiden (90% van de Kamerleden). Dit ondermijnt vertrouwen en voedt populisme door gevoelens van vervreemding.​
Oplossing via onderwijs en inclusie
Organisaties als NIVOZ, Sardes en Verus willen een breder succes: waardering voor ieders bijdrage aan de groep. Onderwijs moet meer dan toetsen omvatten en kinderen helpen zich te ontwikkelen. Laten we stoppen met eindeloos vergelijken en kiezen voor respect en saamhorigheid in de praktijk.​
Bron: Nivoz