Tracking Students in Secondary Education

Het proefschrift van Roxanne Korthals onderzoekt wat het indelen van leerlingen in verschillende onderwijsniveaus (tracking, zoals vmbo/havo/vwo) betekent voor hun leerprestaties en onderwijskansen. Ze vergelijkt landen die op verschillende leeftijden selecteren en met een verschillend aantal niveaus.

Uit haar onderzoek blijkt dat tracking gemiddeld positief kan zijn voor leerprestaties, maar alleen als leerlingen worden ingedeeld op basis van eerdere prestaties (bijvoorbeeld testscores) én als er genoeg niveaus zijn om goed te kunnen differentiëren. In landen of scholen waar indeling niet op prestaties gebeurt, maar bijvoorbeeld op religie of ouderkeuze, presteren leerlingen juist minder goed dan op scholen die wél op prestaties selecteren.

Voor twijfelleerlingen op de grens tussen havo en vwo laat ze zien dat degenen die tóch op het vwo terechtkomen in de derde klas hogere leesscores hebben, vaker op vwo zitten en positiever zijn over hun diploma­kansen dan vergelijkbare leerlingen die op havo zijn geplaatst; verschillen in wiskunde, motivatie en persoonlijkheid zijn er niet.

Korthals laat ook zien dat tracking kan bijdragen aan ongelijke kansen: hoogopgeleide ouders weten meer invloed uit te oefenen op het schooladvies dan laagopgeleide ouders. Leraren blijken gevoeliger voor ouderlijke invloed dan de eindtoets: kinderen van hoogopgeleide ouders krijgen een hoger schooladvies dan op basis van hun prestaties te verklaren is, terwijl hun eindtoetsscore niet hoger is.

Daarnaast speelt geboortemaand/relatieve leeftijd een rol: jongste leerlingen in de klas scoren lager, komen vaker in lagere niveaus terecht en in landen met vroege selectie worden zij nóg vaker onder hun potentieel geplaatst. Tegelijkertijd lijken deze misallocaties weinig effect te hebben op lange­termijn uitkomsten zoals diploma en loon.

De kernconclusie is dat het indelen in niveaus niet per definitie goed of slecht is, maar dat het systeem alleen rechtvaardig en effectief wordt als plaatsing zoveel mogelijk op prestaties gebeurt en de invloed van achtergrond (ouderlijke druk, relatieve leeftijd) op de trackkeuze zoveel mogelijk wordt beperkt.